پنداشتها

اقتصاد و عدالت اجتماعی

دیروز اولین جلسه از سلسله سخنرانی های "اقتصاد و عدالت اجتماعی" در دانشکده برگزار شد. این جلسات به همت گروه اقتصاد شریف و با هدایت دکتر نیلی انجام میشه. تلاش دکتر نیلی حکایت از آن دارد که در وضعیت کنونی آنچه جامعه ما به آن نیاز دارد تبیین دقیق مفاهیم و سیاستهای اقتصادی است. چیزی که باعث نگرانی است عدم شفافیت و فقدان ذهنیت روشن در باب مسائل اقتصادی در کاندیداهای انتخابات است. اصرار آنها بر این انست که عرصه ریاست جمهوری نباید محل آزمون و خطای سیاستهای خلق الساعه افراد فاقد ذهینت روشن اقتصادی باشد. در آستانه انتخابات "حلقه اقتصاددانان شریف"تصمیم گرفته است از طریق ابزارهایی از قبیل برگزاری جلسات آکادمیک، صدور بیانیه و ارائه سوالات روشن در باب اقتصاد ایران از یک طرف آگاهی اجتماعی را پیرامون مباحث اقتصادی افزایش داده و از طرف دیگر کاندیداهای ریاست جمهوری را ملزم به ارائه مواضع روشن در مورد مسائل اقتصادی نمایند.

 

اولین جلسه با موضوع اخلاق، عدالت و اقتصاد توسط دکتر غنی نژاد ارائه گردید. محور بحث تبیین مفهوم عدالت در اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد بود. انتقادی که از طرف سوسیالیستها به اقتصاد آزاد مطرح میشود عدم توجه به عدالت اجتماعی و اخلاقیات است. عدالت زیر مجموعه بحث اخلاق است. در اخلاق مدرن که اقتصاد آزاد بر آن بنا شده است، عدالت چیزی جز تکیه بر دو اصل "رعایت حقوق طبیعی برابر انسانها " و "مالکیت" نیست. حق حیات، حق انتخاب شیوه زندگی، آزادی بیان از جمله حقوق طبیعی انسانها هستند. از طرف دیگراصل مالکیت بر منزلت فکر، محصول، تلاش، شان و آبروی افراد تاکید می نماید.

انتقاد دیگری که سوسیالستها مطرح می کنند این است که تکیه بر رقابت و فردگرایی در اقتصاد آزاد منجر به تحت الشعاع قراردادن نوع دوستی، معنویت و همبستگی می گردد. اما پاسخ این انتقاد آنست که اگرچه در جوامع کوچک از قبیل خانواده و سازمانها "همبستگی گروهی" عامل نگهداشت است اما در جوامع بزرگ "تزریق همبستگی"  نه کارآمد است و نه ممکن. در جوامع بزرگ چیزی که ارزش است تکیه به اصل رقابت و مبنا قراردادن نظام قیمتها به منظور انتخاب و تقویت برترینهاست. رقابت عامل خلاقیت است و کارائی از آن ناشی می شود. "پراکندگی و حجم گسترده اطلاعات" در جامعه بزرگ اقتصادی، کنترل و مدیریت متمرکز آن را ناممکن می سازد و لذا در تخصیص بهینه چاره ای جز ، مبنا قراردادن مکانیسم قیمت گذاری آزاد وجود ندارد. رقابت باعث ممتاز شدن عده ای می گردد اما دلیل بر نابرابری نیست. در جوامع مدرن ارزشهای افراد در زندگی فردی و خانوادگی با ارزشهای آنها در زندگی اقتصادی متفاوت است. انسان مدرن محکوم به اسکیزوفرنی و زندگی در عوالم مختلف است. نوعدوستی در زندگی فردی دلیلی بر ضرورت ترک "اصل رقابت" در حوزه اقتصاد نمی شود.

قسمت پایانی صحبتهای ایشان تبیین جایگاه آزادی در اخلاق مدرن بود. انتخاب و قضاوت اخلاقی نیازمند آزادی است. نیکوکاری اجباری، اخلاقی نیست. اخلاق و کردار انسانی صرفا در انسانهای آزاد معنی می دهد. در جوامع بسته،  فقدان آزادی باعث مرگ مسئولیت فردی و اخلاقی و رشد فساد و ریاکاری می شود. در جامعه ما "زرنگ" کسی است که سر دیگران خوب کلاه می گذارد و این نشان می دهد که در عرصه اجتماعی ما اخلاقیات نداریم و سیاستهای تحمیلی باعث مرگ اخلاقیات شده است.

 

 

+ mehdi ; ۱٠:٥٩ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۱٤ اردیبهشت ،۱۳۸٤
    پيام هاي ديگران ()